Als je ooit vanuit Cairo richting de Rode Zee bent gereden, heb je ze misschien al gezien: nieuwe woonwijken, brede snelwegen en enorme bouwplaatsen midden in de woestijn. Waar de meeste toeristen hun aandacht richten op de piramides van Giza en de straatjes van oud Cairo, wordt iets verderop gewerkt aan het meest ambitieuze project uit de moderne Egyptische geschiedenis. Egypte bouwt een complete nieuwe hoofdstad.
Cairo groeit uit zijn jasje
Om te begrijpen waarom Egypte dit project begon, moet je eerst naar Cairo kijken. De Egyptische hoofdstad is gigantisch. Afhankelijk van hoe je telt wonen er meer dan twintig miljoen mensen in Groot-Cairo. Dat merk je overal: verkeer staat vrijwel de hele dag vast, de luchtkwaliteit laat regelmatig te wensen over en de stad blijft maar groeien.
Tijdens mijn bezoeken aan Cairo viel vooral de schaal op. Je kunt een uur rijden en nog steeds in dezelfde stad zijn. Nieuwe woonwijken schuiven steeds verder de woestijn in, simpelweg omdat er ruimte nodig is. De Egyptische overheid zag dat probleem jaren geleden aankomen: als de bevolking blijft groeien, kun je niet alles blijven oplossen binnen de bestaande stadsgrenzen.
De oplossing werd gezocht in de woestijn ten oosten van Cairo.
Eerst kwam New Cairo
Veel mensen denken dat de nieuwe hoofdstad het eerste grote project was, maar het verhaal begon met New Cairo. Vanaf eind jaren negentig werd New Cairo ontwikkeld als een moderne uitbreiding van de stad. Geen wirwar van kleine straatjes en oude gebouwen, maar brede wegen, nieuwe woningen, winkelcentra en moderne kantoren.
Wie vandaag door New Cairo rijdt, merkt direct het verschil met het oude centrum. Alles voelt ruimer, overzichtelijker en rustiger. Internationale scholen, universiteiten, grote winkelcentra en afgesloten woonwijken waar vooral de middenklasse en hogere middenklasse wonen. Voor veel Egyptenaren een aantrekkelijke plek: minder verkeer, meer ruimte, modernere woningen.
Toch was New Cairo uiteindelijk niet genoeg voor de plannen die Egypte had.
En toen besloot Egypte een nieuwe hoofdstad te bouwen
In 2015 presenteerde president El-Sisi een plan dat wereldwijd de aandacht trok. Egypte zou een volledig nieuwe bestuurlijke hoofdstad bouwen in de woestijn, ongeveer 45 kilometer ten oosten van Cairo. Niet een nieuwe wijk, niet een nieuwe voorstad. Een complete nieuwe hoofdstad.
Ministeries, overheidsinstanties, ambassades en andere belangrijke instellingen zouden verhuizen naar deze nieuwe stad. Daardoor zou Cairo minder belast worden en zou de overheid efficiënter kunnen werken. Op papier klinkt dat logisch. Andere landen gingen Egypte voor: Brazilië bouwde Brasília, Nigeria verhuisde zijn hoofdstad naar Abuja, Kazachstan ontwikkelde Astana.
Maar de schaal waarop Egypte dit doet is een categorie apart.
Hoe groot is dit project?
Dat is moeilijk te bevatten. De nieuwe hoofdstad moet uiteindelijk ruimte bieden aan miljoenen inwoners, met enorme woonwijken, een zakendistrict vol wolkenkrabbers, universiteiten, ziekenhuizen, parken en een groot regeringsdistrict. De blikvanger is de Iconic Tower: met bijna 400 meter het hoogste gebouw van Afrika. Daarnaast zijn er grote moskeeën, een kathedraal en een presidentieel complex dat eerder aan een filmdecor doet denken dan aan een traditioneel regeringscentrum.
Wat het meest opvalt als je foto's en video's bekijkt, is de hoeveelheid ruimte. Brede boulevards, grote pleinen, gebouwen die soms bijna onwerkelijk groot lijken. Het voelt alsof iemand een hoofdstad heeft ontworpen zonder zich zorgen te hoeven maken over beschikbare ruimte.
Waarom wil Egypte dit zo graag?
Officieel draait het om meerdere doelen: Cairo ontlasten, economische groei stimuleren en buitenlandse investeerders aantrekken. Maar eerlijk gezegd speelt er waarschijnlijk ook iets anders mee. Prestige. Egypte wil laten zien dat het meer is dan een land van farao's, tempels en piramides. Het wil ook een modern land zijn dat vooruitkijkt. De nieuwe hoofdstad is in veel opzichten een visitekaartje voor het Egypte van de toekomst.
Niet iedereen is overtuigd
Zoals je kunt verwachten, krijgt een project van deze omvang ook kritiek. De kosten lopen in de tientallen miljarden dollars, terwijl veel Egyptenaren dagelijks te maken hebben met stijgende prijzen en economische uitdagingen. Critici vragen zich af of dat geld niet beter besteed had kunnen worden aan bestaande steden, onderwijs of gezondheidszorg.
Daarnaast wordt regelmatig de vraag gesteld voor wie deze stad eigenlijk gebouwd wordt. Veel woningen zijn voor gewone Egyptenaren moeilijk betaalbaar. Daardoor ontstaat de discussie of de nieuwe hoofdstad straks echt een stad voor iedereen wordt, of hoofdzakelijk een plek voor de overheid, bedrijven en rijkere inwoners. De angst dat delen jarenlang leeg blijven staan is ook reëel: over de hele wereld zijn voorbeelden van ambitieuze nieuwe steden die minder succesvol werden dan gehoopt.
Hoe ziet het er nu uit?
Het bijzondere is dat de nieuwe hoofdstad geen toekomstmuziek meer is. Diverse ministeries zijn inmiddels verhuisd en duizenden ambtenaren werken er dagelijks. Ook wonen er steeds meer mensen in de nieuwe woonwijken. Tegelijkertijd zijn er nog overal bouwplaatsen: kranen bepalen op veel plekken nog het straatbeeld en sommige delen voelen meer als een project in ontwikkeling dan als een volledig functionerende stad.
Dat maakt het lastig om nu al te beoordelen hoe succesvol de stad uiteindelijk wordt. Daarvoor is het simpelweg te vroeg.
Is het interessant voor toeristen?
Dat hangt volledig af van wat je zoekt. Ben je voor het eerst in Egypte? Besteed je tijd dan ergens anders. De piramides van Giza, islamitisch Cairo, de Citadel, Luxor, Aswan en de Rode Zee vertellen veel meer over het land dan een nieuwe stad in de woestijn. De nieuwe hoofdstad heeft geen eeuwenoude geschiedenis, geen bijzondere lokale sfeer en geen historische bezienswaardigheden waarvoor je speciaal naar Egypte reist.
Toch begrijp ik ook waarom sommige reizigers nieuwsgierig zijn. Er is iets fascinerends aan een land dat besluit een complete hoofdstad uit de grond te stampen. Als je geïnteresseerd bent in architectuur, stedenbouw of grote bouwprojecten, dan is dit waarschijnlijk een van de meest bijzondere plekken die je in Afrika kunt bezoeken.
Mijn oordeel: indrukwekkend, maar geen must-visit
Ik vind het project oprecht fascinerend, niet omdat het de mooiste plek van Egypte is, maar omdat het laat zien hoe groot de ambities van het land zijn. Tegelijkertijd raad ik het op dit moment niet aan voor de gemiddelde vakantieganger. Veel delen voelen nog nieuw, onaf en een beetje steriel. Je mist de chaos, de geschiedenis en het karakter die Egypte juist zo interessant maken.
Ben je een liefhebber van futuristische architectuur en grote politieke ambities? Dan kan een bezoek absoluut de moeite waard zijn. Voor de meeste mensen geldt: bekijk het project met nieuwsgierigheid, lees erover, maar besteed je vakantietijd aan de plekken die Egypte wereldberoemd hebben gemaakt. Over tien of twintig jaar kan dat oordeel zomaar anders zijn. Maar voorlopig blijft de New Administrative Capital een fascinerend experiment midden in de woestijn.
