De Arabische Egyptenaren

Egypte heeft meer dan 105 miljoen inwoners en is daarmee het grootste land in de Arabische wereld. Alleen al in en rond Caïro wonen meer dan twintig miljoen mensen. De samenleving is heel divers: van traditionele families die al generaties op dezelfde plek wonen tot jonge stedelingen die actief zijn op TikTok. Je kunt Egypte niet in één beschrijving vangen.

Wat veel Egyptenaren delen, is trots op hun land en hun geschiedenis. De piramides en de farao's zijn niet alleen interessant voor toeristen. Ze zijn onderdeel van de nationale identiteit. Vraag een taxichauffeur naar de piramides en hij vertelt je dat ze van hém zijn, van zijn volk, van zijn beschaving. Dat is geen verkoopverhaal. Dat is oprecht.

Egyptenaren spreken Arabisch, maar omschrijven zichzelf in de eerste plaats als Egyptenaar, niet als Arabier. Dat onderscheid is belangrijk voor ze. Caïro is het culturele middelpunt van de Arabische wereld, met een grote filmindustrie en muziekscene die de hele regio bereiken. Maar in het dagelijks leven staat "wij Egyptenaren" centraler dan "wij Arabieren".

De oproep tot gebed klinkt vijf keer per dag, en in de steden hoor je meerdere moskeeën tegelijk. Voor veel Egyptenaren is de islam niet alleen een geloof, maar een structuur voor het dagelijks leven. Wat je eet, hoe je groet, wanneer je werkt en wie je trouwt: religie speelt daarin een rol. Maar dat betekent niet dat iedereen op dezelfde manier gelooft. Er is een breed spectrum, net als in elk ander land.

Tijdens de Ramadan verandert het ritme volledig. Overdag wordt er gevast, en bij zonsondergang breekt het iftar aan. De straten komen dan tot leven: families eten samen, lantaarns hangen aan de gevels, de sfeer is feestelijk. Als je in de Ramadan in Egypte bent, ga dan bij zonsondergang naar buiten. Je ziet een kant van het land die je anders niet ziet.

Vrijdag is de heilige dag. Winkels gaan 's ochtends later open, de moskeeën lopen vol bij het middaggebed. In toeristische gebieden merk je er minder van dan in stedelijke buurten, maar het verschil in sfeer is ook op het strand voelbaar.

De gastvrijheid van Egyptenaren is geen toeristische slogan. Het is een echte culturele waarde. Een vreemdeling vragen of die thee wil, de weg uitleggen terwijl je eigenlijk de andere kant op moet, of een stuk van je maaltijd aanbieden: dat zijn gewone dingen. Voor westerse bezoekers kan dat soms onwennig voelen. Je vraagt je af of er iets achter zit. Soms is dat zo, maar heel vaak is het oprecht gemeend.

De uitnodiging voor thee is het meest voorkomende voorbeeld. Accepteer het, als je kunt. Een gesprek van tien minuten levert je meer begrip van het land op dan een uur rondlopen bij een bezienswaardigheid. Egyptenaren zijn nieuwsgierig, vragen naar je land, je familie, je werk. Dat is geen bemoeizucht. Dat is hoe contact werkt.

Wij hebben dat keer op keer meegemaakt: een chauffeur die niet wegrijdt totdat we weten waar we moeten zijn, een winkelier die een glas limonade aanreikt zonder dat we iets kopen, een buurtbewoner die ons door een smal steegje leidt naar een plein dat niet in de gids staat. Dat vergeet je niet snel.

De familie is het middelpunt van het Egyptische sociale leven. Meerdere generaties wonen vaak samen, en de band tussen ouders en kinderen is sterk en wederzijds. Ouders worden op hoge leeftijd verzorgd door hun kinderen. Dat is geen verplichting die als last wordt ervaren, maar een vanzelfsprekendheid die diep geworteld is in zowel de cultuur als het geloof.

Een bruiloft in Egypte is een volksfeest. Niet een intiem diner voor vijftig mensen, maar een feest voor de hele buurt, soms met honderden gasten, muziek tot diep in de nacht en tafels vol eten. Als je er als toerist spontaan voor wordt uitgenodigd: ga. Je bent welkom en je zult spijt hebben als je nee zegt.

In de publieke ruimte zie je een zekere scheiding tussen mannen en vrouwen, al is die niet strikt. In cafés zitten mannen vaker alleen of in groepen mannen; vrouwen gaan doorgaans in gemengd of vrouwelijk gezelschap. In toeristische gebieden is dat onderscheid minder zichtbaar dan in kleinere steden of het binnenland.

Meer dan zestig procent van de Egyptische bevolking is jonger dan dertig. Die generatie is opgegroeid met internet, sociale media en westerse cultuur, maar leeft tegelijk in een samenleving met traditionele verwachtingen rond familie, geloof en huwelijk. Die twee werelden botsen soms. Maar ze bestaan ook gewoon naast elkaar, op een manier die je van buiten niet altijd meteen begrijpt.

Op sociale media zijn Egyptische jongeren actief en uitgesproken. Humor is een belangrijk middel: zelfspot, politieke ironie en memes over het dagelijks leven zijn populair. Die humor is ook een manier om met frustraties om te gaan, want de economische situatie is voor veel jongeren zwaar.

In de steden zie je de spanning tussen oud en nieuw het duidelijkst. Jonge vrouwen met hoofddoek naast jonge vrouwen zonder. Koffieshops met werkende wifi naast traditionele ahwa's waar mannen backgammon spelen. Dat is Egypte vandaag: alles tegelijk, op hetzelfde moment, op hetzelfde plein.